Met geld koop je een dokter, maar geen gezondheid. Een verzekering, maar geen veiligheid. Een bed, maar geen slaap. Een huis, maar geen thuis. Dat is het probleem dat we bijna allemaal hebben, en bijna niemand hardop zegt.
Laat ik meteen het misverstand wegnemen: ik ben geen wereldvreemde idealist die vindt dat geld er niet toe doet. Ik ben ondernemer. Ik heb bedrijven opgebouwd, ik heb salarissen te betalen, ik weet precies wat er gebeurt als het geld op is. Geld is belangrijk, en wie zegt van niet, heeft er meestal genoeg van. Ik vind alleen iets anders: ik vind het jammer hoe belangrijk het is geworden. Hoe vaak het de maat is voor alles, ook voor dingen die zich niet in euro's laten meten.
Het valt me het meest op bij de jeugd, en dat zeg ik zonder ze iets te verwijten, want wij hebben ze dit voorgedaan. We stonden op een banendag. Jonge mensen, begin van alles, de hele wereld nog open. En de eerste vragen die we kregen: wat verdien ik? Kan ik thuiswerken? Hoeveel vakantiedagen? Allemaal legitiem, begrijp me niet verkeerd. Maar niemand, echt niemand, vroeg: wat ga ik daar eigenlijk maken? Ga ik daar iets betekenen? Word ik daar iemand?
Korte termijn succes kun je afvinken.
Lange termijn geluk niet.
En dat is niet dom van ze. Het is logisch. Succes is meetbaar, dus daar sturen we op. Salaris, titel, vierkante meters, cijfers voor je naam. Dat kun je afvinken, vergelijken, delen op een feestje. Geluk kun je nergens invullen. Wat is geluk? Wat is gezondheid, liefde, een thuis? Er hangt geen getal aan. Dus valt het buiten elk systeem dat we hebben gebouwd, van schoolrapport tot jaarverslag. We rennen achter het ding aan dat we kunnen tellen, en laten het ding liggen dat er werkelijk toe doet.
Tot het er niet meer is. Dat is de wrange eigenschap van al het ontelbare: je merkt de waarde pas als het wegvalt. Vraag het aan mensen die hun gezondheid kwijtraakten: wat zouden ze ervoor overhebben om haar terug te kopen? Alles, zeggen ze. Alles. En het punt is: het kan niet. Er is geen bedrag. De dokter is te koop, de uitslag niet.
Wat ik daarvan geleerd heb, en wat ik je wil meegeven, is geen pleidooi om je ambitie weg te gooien. Verdien je geld, bouw je bedrijf, wees er trots op. Maar gebruik geld als gereedschap, niet als scorebord. Gereedschap pak je als je iets wilt maken: tijd, ruimte, mogelijkheden voor de mensen om je heen. Een scorebord kijk je op om te zien of je wint. En wie op het scorebord kijkt, speelt vanzelf het spel dat daarbij hoort. Ook als dat eigenlijk nooit jouw spel was.
Hoe harder je rent voor het meetbare, hoe meer het onmeetbare je ontglipt. Dat is geen wijsheid van een tegeltje. Dat is wat ik om me heen zie gebeuren, bij mensen die alles hebben behalve dat ene waar het om ging.