Overal waar ik kom gaat het over AI, en bijna altijd gaat het over dezelfde vraag: wat raken we kwijt? Banen, vaardigheden, controle. Het is een begrijpelijke vraag. Ik denk alleen dat het de verkeerde is.
De vraag die me meer bezighoudt: wat krijgen we terug?
Kijk eerst even naar wat AI feitelijk overneemt. Het rapport. De samenvatting. De analyse. De onderbouwing, het bewijs, de structuur. Al het werk waarbij je informatie ordent en er een verhaal van maakt dat klopt. De machine doet dat straks beter en sneller dan wij ooit konden, en dat begint niet morgen. Het begint nu, en je ziet het elke week dichterbij komen.
Veel mensen worden daar zenuwachtig van, en dat snap ik. We hebben onze waarde jarenlang gebouwd op precies dat werk. Kijk hoe goed ik kan analyseren, structureren, onderbouwen. Hele opleidingen, hele carrières, hele beroepsgroepen staan op dat fundament. Als de machine dat overneemt, wat blijft er dan van ons over?
Mijn antwoord: dat wat we al die tijd hebben weggestopt om tijd te maken voor het meetbare.
De machine neemt het bewijs.
Wij krijgen de aandacht terug.
Denk eens terug aan de beste werkdag die je je kunt herinneren. Ik durf te wedden dat er geen spreadsheet in voorkomt. Het was een dag waarop iets samenviel. Een gesprek dat ergens over ging. Een collega die je echt zag. Een idee dat ontstond tussen twee mensen die elkaar vertrouwden. Dat is het werk onder het werk, en daar hebben we het al jaren te druk voor. Te druk met rapporteren over het werk om het werk zelf te voelen.
Als de machine het rationele deel overneemt, komt daar ruimte vrij. Niet als luxe, maar als noodzaak. Want wat blijft er over als onderscheid tussen bedrijven die allemaal dezelfde machines gebruiken? Precies dat wat de machine niet kan namaken. Of iemand je echt ziet. Of je iemand vertrouwt. Of een samenwerking klopt. De zachte kant wordt de harde kant. Verbinding wordt het verdienmodel.
Ik weet hoe dat klinkt in een vergaderzaal, geloof me. Zweverig. Tot je bedenkt dat elke technologische golf hetzelfde deed. De machine nam de spierkracht over en de mens werd meer waard om zijn hoofd. Nu neemt de machine het hoofd over, in elk geval het rekenende deel ervan. Wat overblijft, wat schaarser en dus waardevoller wordt, is het deel dat voelt. We hebben er alleen zo lang niet op getraind dat het stijf is geworden, als een spier die je jaren niet hebt gebruikt.
Dat is voor mij de echte opgave van de komende jaren. Niet leren omgaan met AI; dat leren we heus wel, dat hebben we met elke techniek geleerd. Maar opnieuw leren wat we in de tussentijd zijn verleerd. Luisteren zonder alvast te formuleren. Aanwezig zijn zonder agenda. Iemand raken in plaats van overtuigen.
De machine gaat het bewijs leveren. Aan ons de vraag of we durven te doen waar geen bewijs voor bestaat.